Công ty không đăng ký người phụ thuộc có bị phạt không?

Doanh nghiệp không đăng ký người phụ thuộc cho nhân viên có bị xử phạt?

Việc không đăng ký người phụ thuộc cho nhân viên có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nào? Dựa vào khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết về trách nhiệm và thời hạn đăng ký...

Công ty không đăng ký người phụ thuộc cho người lao động có bị phạt như thế nào?

Theo khoản 2 Điều 48 của Nghị định 253/2026/NĐ-CP, việc đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc được nêu rõ:

Nguyên tắc giảm trừ gia cảnh

...

2. Giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc

a) Người nộp thuế phải đăng ký thuế và người phụ thuộc trước 31/12 năm tính thuế, ổn định nếu không thay đổi.

Trường hợp chưa giảm trừ người phụ thuộc, được tính từ tháng phát sinh nuôi dưỡng;

b) Khi có đăng ký người phụ thuộc, được tạm giảm trừ gia cảnh trong năm, tính đủ theo tháng.

Nếu có nhiều người nộp thuế cùng nuôi dưỡng người phụ thuộc, phải tự thỏa thuận cho một người trong năm tính thuế;

c) Nếu thu nhập từ nhiều nguồn, chỉ được đăng ký giảm trừ một nơi, mỗi phụ thuộc tính giảm trừ một lần mỗi năm.

Hơn nữa, theo khoản 6 Điều 4 của Thông tư 87/2026/TT-BTC, việc đăng ký người phụ thuộc tuân thủ pháp luật về thuế:

Hồ sơ xác định người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP

...

6. Người nộp thuế tự chịu trách nhiệm về đăng ký, thay đổi người phụ thuộc. Nếu kê khai sai sẽ chịu xử lý theo pháp luật.

...

Do đó, có hai tình huống cần lưu ý:

- Nếu người lao động có người phụ thuộc nhưng công ty không đăng ký hoặc chậm trễ.

- Người lao động không có người phụ thuộc.

Thêm vào đó, Điều 16 của Nghị định 125/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP quy định xử phạt nếu khai sai dẫn đến thiếu thuế:

Xử phạt đối với hành vi khai sai thuế dẫn đến thiếu số thuế phải nộp

1. Mức phạt 20% số thuế khai thiếu hoặc được miễn, giảm không đúng quy định.

a) Khai sai làm thiếu tiền thuế phải nộp, dù đã ghi nhận đầy đủ trên hệ thống kế toán;

c) Khai sai làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn, miễn giảm, bị nhận định là trốn thuế nhưng đã sửa chữa và nộp đầy đủ trước khi xử phạt.

d) Khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn đối với giao dịch liên kết nhưng người nộp thuế đã lập hồ sơ xác định giá thị trường hoặc đã lập và gửi cơ quan thuế các phụ lục theo quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết;

đ) Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế được miễn, giảm nhưng khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra phát hiện, người mua chứng minh được lỗi vi phạm sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp thuộc về bên bán hàng và người mua đã hạch toán kế toán đầy đủ theo quy định.

...

Như vậy, việc công ty không đăng ký người phụ thuộc cho người lao động được xử lý theo từng trường hợp như sau:

- Trường hợp người lao động có người phụ thuộc nhưng công ty không hoặc chậm thực hiện đăng ký theo ủy quyền, dẫn đến khai sai làm thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, thì hành vi khai sai có thể bị phạt 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế được miễn, giảm cao hơn quy định.

- Trường hợp người lao động không có người phụ thuộc,việc công ty không đăng ký người phụ thuộc không làm thay đổi số thuế TNCN phải nộp, do đó không phát sinh xử phạt chỉ vì không thực hiện đăng ký người phụ thuộc.

Người phụ thuộc gồm những ai theo Nghị định 253?

Theo khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định đối tượng và căn cứ xác định người phụ thuộc mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng như sau:

- Con (bao gồm con đẻ, con nuôi theo quy định của pháp luật, con riêng của vợ, con riêng của chồng) dưới 18 tuổi;

- Con (bao gồm con đẻ, con nuôi theo quy định của pháp luật, con riêng của vợ, con riêng của chồng) từ 18 tuổi trở lên trong các trường hợp sau: người mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật; người không có khả năng lao động;

- Con (bao gồm con đẻ, con nuôi theo quy định của pháp luật, con riêng của vợ, con riêng của chồng) đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề, kể cả con từ 18 tuổi trở lên đang học bậc học phổ thông (tính cả trong thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12), không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức thu nhập quy định do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định;

- Vợ hoặc chồng của người nộp thuế; cha đẻ, mẹ đẻ, cha dượng, mẹ kế, cha nuôi, mẹ nuôi theo quy định của pháp luật, cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng) của người nộp thuế;

- Cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng, bao gồm anh ruột, chị ruột, em ruột của người nộp thuế; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại của người nộp thuế; cô ruột, dì ruột, cậu ruột, chú ruột, bác ruột của người nộp thuế; cháu ruột của người nộp thuế; người phải trực tiếp nuôi dưỡng khác theo quy định của pháp luật.

Người phụ thuộc quy định tại điểm này là cá nhân đang sống cùng người nộp thuế và người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định tại các Điều 104, 105 và 106 của Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và pháp luật liên quan khác.

Theo quy định hiện hành, năm 2026, một người phụ thuộc được trừ bao nhiêu tiền khi tính thuế?

Theo đó, tại Điều 1 Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 quy định mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân như sau:

Mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân

Điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh quy định tại khoản 1 Điều 19 của Luật Thuế thu nhập cá nhân như sau:

a) Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm);

b) Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng.

Đồng thời, căn cứ Điều 2 Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 quy định về hiệu lực thi hành như sau:

Hiệu lực thi hành

1. Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

2. Nghị quyết số 954/2020/UBTVQH14 ngày 02 tháng 6 năm 2020 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân hết hiệu lực kể từ ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành.

Theo đó, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Do đó, mức giảm trừ gia cảnh năm 2026 đối với người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/ tháng và người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/ tháng.

Như vậy, một người phụ thuộc vào năm 2026 sẽ được trừ 6,2 triệu đồng khi tính thuế TNCN.