Vẫn được nhận di sản thừa kế dù không có tên trong di chúc khi nào?

Vẫn được nhận di sản thừa kế dù không có tên trong di chúc?

Căn cứ quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.

…

Theo quy định trên, có 4 nhóm người dù không có tên trong di chúc của người chết nhưng vẫn được hưởng di sản thừa kế là:

– Con chưa thành niên của người để lại di sản thừa kế.

– Cha, mẹ của người để lại di sản thừa kế.

– Vợ, chồng của người để lại di sản thừa kế.

– Con thành niên nhưng không có khả năng lao động.

Theo đó, những nhóm người được quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 dù không có tên trong di chúc, hoặc có tên trong di chúc nhưng chỉ được hưởng phần di sản ít hơn 2/3 di sản những người khác được nhận thì họ vẫn sẽ đương nhiên được nhận di sản thừa kế bằng 2/3 phần di chúc của những người có tên trong di chúc được nhận.

Hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai?

Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:

Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

….

Theo đó, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

Có thể thấy, những người được xếp vào hàng thừa kế thứ nhất là những người có mối quan hệ gia đình thân thiết nhất đối với người đẻ lại di sản. Trong đó, không phân biệt là cha mẹ ruột hay cha mẹ nuôi, con ruột hay con nuôi.

Hàng thừa kế thứ nhất là những người sẽ được ưu tiên nhận thừa kế khi di sản thừa kế không được định đoạt theo di chúc.

Cá nhân nhận di sản thừa kế có phát sinh nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân hay không?

Căn cứ theo khoản 9 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định:

Các khoản thu nhập chịu thuế

…

9. Thu nhập từ nhận thừa kế

Thu nhập từ nhận thừa kế là khoản thu nhập mà cá nhân nhận được theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật về thừa kế, cụ thể như sau:

a) Đối với nhận thừa kế là chứng khoán bao gồm: cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác theo quy định của Luật Chứng khoán; cổ phần của cá nhân trong công ty cổ phần theo quy định của Luật Doanh nghiệp.

b) Đối với nhận thừa kế là phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh bao gồm: vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn, hợp tác xã, công ty hợp danh, hợp đồng hợp tác kinh doanh; vốn trong doanh nghiệp tư nhân, cơ sở kinh doanh của cá nhân; vốn trong các hiệp hội, quỹ được phép thành lập theo quy định của pháp luật hoặc toàn bộ cơ sở kinh doanh nếu là doanh nghiệp tư nhân, cơ sở kinh doanh của cá nhân.

c) Đối với nhận thừa kế là bất động sản bao gồm: quyền sử dụng đất; quyền sử dụng đất có tài sản gắn liền với đất; quyền sở hữu nhà, kể cả nhà ở hình thành trong tương lai; kết cấu hạ tầng và các công trình xây dựng gắn liền với đất, kể cả công trình xây dựng hình thành trong tương lai; quyền thuê đất; quyền thuê mặt nước; các khoản thu nhập khác nhận được từ thừa kế là bất động sản dưới mọi hình thức; trừ thu nhập từ thừa kế là bất động sản theo hướng dẫn tại điểm d, khoản 1, Điều 3 Thông tư này.

d) Đối với nhận thừa kế là các tài sản khác phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng với cơ quan quản lý Nhà nước như: ô tô; xe gắn máy, xe mô tô; tàu thủy, kể cả sà lan, ca nô, tàu kéo, tàu đẩy; thuyền, kể cả du thuyền; tàu bay; súng săn, súng thể thao.

…

Theo quy định tại Khoản 9 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ di sản thừa kế được coi là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Điều này có nghĩa là người nhận thừa kế sẽ phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế đối với các tài sản mà họ thừa kế, nếu các tài sản đó không thuộc đối tượng được miễn thuế theo quy định của pháp luật.

Các loại di sản thừa kế phải nộp thuế bao gồm: Chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và những tài sản khác phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Tuy nhiên, căn cứ điểm d khoản 1 Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định về thu nhập được miễn thuế như sau:

Các khoản thu nhập được miễn thuế

1. Căn cứ quy định tại Điều 4 của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Điều 4 của Nghị định số 65/2013/NĐ-CP, các khoản thu nhập được miễn thuế bao gồm:

…

d) Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản (bao gồm cả nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai theo quy định của pháp luật về kinh doanh bất động sản) giữa: vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông nội, bà nội với cháu nội, ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh chị em ruột với nhau.

…

Theo quy định pháp luật hiện hành, đối với di sản thừa kế là bất động sản, trong trường hợp tài sản này được chuyển nhượng giữa các thành viên trong gia đình, người nhận thừa kế sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Cụ thể, các trường hợp được miễn thuế bao gồm: chuyển nhượng giữa vợ và chồng, giữa cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ, giữa cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi, giữa cha chồng, mẹ chồng với con dâu, giữa cha vợ, mẹ vợ với con rể, giữa ông nội, bà nội với cháu nội, giữa ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại, và giữa anh chị em ruột với nhau.

Vậy, cá nhân nhận thừa kế phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với phần tài sản được nhận theo đúng quy định của pháp luật, trừ trường hợp nhận thừa kế bằng chuyển nhượng bất động sản giữa các thành viên trong gia đình.