Tổng hợp chính sách mới về kế toán kiểm toán có hiệu lực tháng 5/2026?

Tổng hợp chính sách mới về kế toán kiểm toán có hiệu lực tháng 5/2026?

THỐNG NHẤT: Chốt Lịch nghỉ Quốc Khánh 2026: Người lao động, CBCCVC được nghỉ liên tiếp 05 ngày

NÓNG: Bộ Nội vụ chốt hoán đổi Lịch nghỉ 2 9 2026 được nghỉ liền 05 ngày liên tiếp

Bài viết dưới đây là nội dung tổng hợp chính sách mới về kế toán kiểm toán có hiệu lực từ tháng 05/2026 cần lưu ý gồm:

(1) Nghị định 132/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập (có hiệu lực thi hành từ ngày 21/5/2026)

Ngày 6/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 132/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 41/2018/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập.

Quy định mới về thời hiệu xử phạt: (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 3 Nghị định 41/2018/NĐ-CP)

– Nội dung quy định:

+ Làm rõ cách xác định thời điểm tính thời hiệu xử phạt: Hành vi VPHC đã kết thúc thì tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm. Hành vi VPHC đang thực hiện thì tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm.

+ Bổ sung tiêu chí xác định thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm: Khi hoàn thành quy trình nghiệp vụ về kế toán; khi chấm dứt hành vi và thực hiện đúng quy định pháp luật về kế toán.

+ Cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt căn cứ vào quy định của pháp luật về kế toán, hồ sơ, tài liệu và tình tiết của từng vụ việc cụ thể để xác định hành vi vi phạm đã kết thúc hay đang thực hiện.

– Đánh giá tác động:

+ Giải quyết tình trạng lách luật thời hiệu trong kế toán.

+ Tăng tính chủ động cho cơ quan quản lý khi xử lý vi phạm kéo dài.

+ Phù hợp thực tế nhiều sai phạm kế toán có tính chất liên tục, khó xác định điểm kết thúc.

– Điểm mới: Trước đây chưa quy định rõ thế nào là kết thúc hành vi vi phạm, nay đã chuẩn hóa cách xác định để hạn chế tranh chấp pháp lý.

Nguyên tắc phạt tiền áp dụng đối với tổ chức, cá nhân:

– Nội dung quy định: Mức phạt trong Nghị định áp dụng cho tổ chức, riêng đối với cá nhân: áp dụng riêng trong một số Điều cụ thể. Quy định rõ đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm phạt tiền gấp 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. Thẩm quyền xử phạt tổ chức gấp 02 lần thẩm quyền xử phạt cá nhân đối với chức danh đó.

– Đánh giá tác động: Minh bạch hóa cách áp dụng mức phạt để tránh hiểu sai trong thực tiễn xử lý.

– Điểm mới: Quy định rõ ràng, thống nhất hơn so với trước. Hạn chế gây tranh cãi về mức phạt được áp dụng.

Bổ sung Xử phạt hành vi vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố; phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong kinh doanh dịch vụ kế toán – điểm mới quan trọng nhất: (Điều 35a Nghị định 41/2018/NĐ-CP)

– Nội dung quy định:

+ Lần đầu tiên bổ sung mục riêng xử phạt trong lĩnh vực: Phòng, chống rửa tiền; Phòng, chống tài trợ khủng bố; Phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong kinh doanh dịch vụ kế toán.

+ Các nhóm hành vi bị xử phạt gồm:

++ Vi phạm quy định về nhận biết khách hàng, đánh giá rủi ro, phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro;

++ Vi phạm quy định về quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố, phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; quy định về lưu trữ, cung cấp và bảo đảm bí mật thông tin, hồ sơ, tài liệu, báo cáo;

++ Vi phạm quy định liên quan đến khách hàng nước ngoài là cá nhân có ảnh hưởng chính trị;

++ Vi phạm quy định về giám sát giao dịch đặc biệt;

++ Vi phạm quy định về báo cáo giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ, báo cáo hành vi nghi ngờ liên quan đến tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;

++ Vi phạm quy định về các hành vi bị cấm trong phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố;

++ Vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố; phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong kinh doanh dịch vụ kế toán chưa được quy định tại Nghị định này thì bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 340/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ quy định xử phạt VPHC trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng.

– Đánh giá tác động: Đây là thay đổi mang tính xu hướng quản lý hiện đại, gắn kết chặt chẽ giữa kế toán với việc phòng, chống rửa tiền. Đặt ra yêu cầu DN dịch vụ kế toán phải nâng cấp hệ thống kiểm soát, tăng chi phí tuân thủ nhưng giảm rủi ro pháp lý.

– Điểm mới: Trước đây không có quy định xử phạt về phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực kế toán. Nay đã bổ sung đầy đủ hành vi vi phạm, liên thông với Luật Phòng, chống rửa tiền với mức phạt chi tiết theo từng hành vi.

Mở rộng thẩm quyền xử phạt:

– Nội dung quy định: Bổ sung thêm nhiều chủ thể có thẩm quyền gồm Thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ QLNN theo chuyên ngành, lĩnh vực, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Chủ tịch UBND các cấp.

– Đánh giá tác động: Tăng khả năng phát hiện và xử lý vi phạm, có sự phối hợp liên ngành đồng bộ giữa tài chính, ngân hàng và chính quyền.

– Điểm mới: Trước đây: thẩm quyền xử phạt VPHC theo hướng tập trung, nay đã mở rộng và phân cấp mạnh hơn, không còn khoảng trống trong quản lý. Doanh nghiệp có thể bị kiểm tra từ nhiều cơ quan: Sở Tài chính, Thanh tra NHNN, UBND,…

Xử phạt trên môi trường điện tử: (tại Điều 4 Nghị định 340/2025/NĐ-CP)

– Nội dung quy định: Cho phép xử lý VPHC trên môi trường điện tử.

– Đánh giá tác động: Tăng tốc độ xử lý, cải cách TTHC phù hợp xu hướng chuyển đổi số.

– Điểm mới: Chính thức hóa hình thức xử phạt điện tử.

(2) Bãi bỏ Quyết định 01/2008/QĐ-KTNN của Tổng Kiểm toán nhà nước

Ngày 09/03/2026, Kiểm toán Nhà nước đã ban hành Thông tư 06/2026/TT-KTNN, có hiệu lực từ ngày 01/05/2026, nhằm bãi bỏ toàn bộ một văn bản quy phạm pháp luật do Tổng Kiểm toán Nhà nước ban hành.

Thời điểm để tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực kế toán đối với hành vi đang được thực hiện là khi nào?

Tại khoản 3 Điều 3 Nghị định 41/2018/NĐ-CP được sửa đổi bởi Điều 1 Nghị định 132/2026/NĐ-CP quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính như sau:

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính

…

3. Thời điểm để tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán được quy định như sau:

a) Đối với hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc thì thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm;

b) Đối với hành vi vi phạm hành chính đang được thực hiện thì thời hiệu được tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm;

c) Đối với hành vi vi phạm về kế toán quy định tại Nghị định này, thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm hành chính để tính thời hiệu xử phạt là:

Thời điểm tổ chức, cá nhân thực hiện xong quy trình nghiệp vụ, yêu cầu công việc theo quy định của pháp luật về kế toán;

Thời điểm tổ chức, cá nhân chấm dứt hành vi vi phạm để thực hiện đúng theo quy định của pháp luật về kế toán.

d) Để xem xét hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc hay đang thực hiện, ngoài việc căn cứ điểm c trên đây, cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính căn cứ vào quy định của pháp luật về kế toán, hồ sơ, tài liệu và tình tiết của từng vụ việc cụ thể để xác định hành vi vi phạm đã kết thúc hay hành vi vi phạm đang thực hiện.

Như vậy, thời điểm để tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực kế toán đối với hành vi vi phạm hành chính là từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm.

Có những hình thức xử phạt nào đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán?

Căn cứ Điều 4 Nghị định 41/2018/NĐ-CP quy định về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán như sau:

Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính

1. Các hình thức xử phạt chính:

Đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập, cá nhân, tổ chức vi phạm phải chịu một trong các hình thức xử phạt chính sau đây:

a) Cảnh cáo;

b) Phạt tiền.

2. Các hình thức xử phạt bổ sung:

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung sau đây:

a) Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán, Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán trong thời gian từ 03 tháng đến 06 tháng;

b) Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, kiểm toán trong thời gian từ 01 tháng đến 12 tháng;

c) Đình chỉ việc tổ chức cập nhật kiến thức trong thời gian từ 01 tháng đến 03 tháng;

d) Tịch thu tang vật vi phạm hành chính

Theo quy định trên, hiện tại hình thức xử phạt được chia thành 02 loại, bao gồm:

(1) Hình thức xử phạt chính:

– Cảnh cáo

– Phạt tiền

(2) Hình thức xử phạt bổ sung:

– Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán, Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán trong thời gian từ 03 tháng đến 06 tháng;

– Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, kiểm toán trong thời gian từ 01 tháng đến 12 tháng;

– Đình chỉ việc tổ chức cập nhật kiến thức trong thời gian từ 01 tháng đến 03 tháng;

– Tịch thu tang vật vi phạm hành chính